सामान्यांची असामान्य कर्तबगारी !

0
60

विश्‍वसंचार
सप्टेंबर १९६५ मध्ये पाकिस्तानने भारतावर आक्रमण केलं. १९६२ साली चीनने भारताच्या शांततावादी नेत्याला शेंडी लावून जे घवघवीत यश मिळवलं, तसंच आपल्यालाही जमेल, असं बहुधा पाकला वाटलं. पण, आताचा भारताचा नेता वेगळ्या तब्येतीचा होता. तो ताठपणे उभा राहिला आणि त्याच्या एका हाकेसरशी वरून दुभंगलेला दिसणारा अवघा भारत एकवटला. उदासीन भासणारा समाज नि सदैव भांडत बसणारे सगळे राजकीय पक्ष एकवटले.

दुसर्‍या महायुद्धात जर्मनीने अनेक ठिकाणी आपले छत्रीधारी सैनिक उतरवले होते. प्रत्यक्ष युद्धआघाडीच्या मागे लोकांमध्येे जायचं व महत्त्वाचे पूल, रेल्वेस्थानकं, बंदरं, धावपट्ट्या, व्यापारी केंद्रं अशा ठिकाणी घातपाती कृत्यं घडवून आणायची, लोकांचं मनोधैर्य खच्ची करायचं, असं काम या छत्रीधारी सैनिकांवर सोपवलेलं होतं. पण, एकंदरीत अनुभव असा आला की, लोक फार सावध होते. त्यामुळे बहुतेक छत्रीधारी हे ताबडतोब किंवा फारतर एक-दोन दिवसांतच पकडले गेले.
जर्मनीचा हा धडा बहुधा पाकिस्तानच्या लक्षातच आला नाही. किंबहुना इतिहासापासून कोणताही धडा घ्यायचाच नाही, असंच पाकिस्तानने ठरवलेलं असावं किंवा आपण सहजपणे भारताला चारी मुंड्या चीत करू शकतो, ही घमेंड पाकिस्तानच्या शहाणपणावर मात करीत असावी.
सप्टेंबर १९६५ मध्ये पाकिस्तानने भारतावर आक्रमण केलं. १९६२ साली चीनने भारताच्या शांततावादी नेत्याला शेंडी लावून जे घवघवीत यश मिळवलं, तसंच आपल्यालाही जमेल, असं बहुधा पाकला वाटलं. पण, आताचा भारताचा नेता वेगळ्या तब्येतीचा होता. तो ताठपणे उभा राहिला आणि त्याच्या एका हाकेसरशी वरून दुभंगलेला दिसणारा अवघा भारत एकवटला. उदासीन भासणारा समाज नि सदैव भांडत बसणारे सगळे राजकीय पक्ष एकवटले.
दिल्ली शहरात पंजाबी लोकांची वस्ती पुष्कळ आहे. युद्ध सुरू होताच त्यांनी लुधियाना, अंबाला, अमृतसर इत्यादी युद्धग्रस्त भागातल्या आपल्या नातेवाईकांना दिल्लीत बोलावलं, पण कुणीही आपलं घर सोडून आलं नाही.
‘रेवाडी’ नावाच्या सरहद्दीवरच्या गावाची कथा ऐका. पाकिस्तानी छत्रीधारी सैनिक गटागटाने या गावात उतरले. गावाच्या आसपास सर्वत्र ऊस लावलेला होता. पुरुषभर उंच वाढलेल्या उसात सहजपणे लपता येतं, या हिशोबाने पाकिस्तानी विमानांनी छत्रीधारींना तिथे उतरवलं. शेतकर्‍यांनी त्यांना उतरताना पाहिलं.
आता काय करायचं? या छत्रीधारींकडे पिस्तूल असणार, हातबॉम्ब असणार. आपल्याकडे तर फक्त लाठ्या-काठ्या आहेत. फारतर कृपाणं आहेत. मग काय करायचं? पळून जायचं? अरे हॅट! ही पंजाबची अवलाद आहे. या कमअस्सल पाकिस्तान्यांना कोण घाबरतो!
एका शेतकर्‍याने सरळ आपलं शेतच पेटवून दिलं. दुसर्‍या शेतात, एक भाऊ बुलडोझर घेऊन शेतात घुसला नि दुसर्‍याने धडपडत बाहेर येणार्‍या छत्रीधारींना बडवून काढलं. कुणी कृपाण वापरलं. कुणी लाठी वापरली. कुणी लाथाबुक्क्यांनी तुडवलं. एक शेतकरी विहिरीवर उभा होता. अचानक समोर छत्रीधारी पाक सैनिक दिसताच अनावर संतापाने त्याने हातातली बादलीच फेकून मारली.
पाकिस्तानी छत्रीधारी हे प्रशिक्षित सैनिक होते. ते हत्यारबंद होते. त्यामुळे आपले अनेक शेतकरी जखमी झाले. काही ठारसुद्धा झाले. पण, लाठ्या-काठ्या-कृपाणं नि हातपाय वापरूनदेखील त्यांनी एकूणएक छत्रीधारी पकडून दिला.
नंतर पत्रकारांनी या गावाला भेट दिली. शेतं पेटवून दिल्यामुळे पिकाचं नुकसान झालं नाही का? या प्रश्‍नावर आपलं रुंद मनगट उंच करून दाखवीत एक शेतकरी म्हणाला, ‘‘आमच्या मनगटात वाटेल तितके श्रम करण्याची हिंमत आहे. ऊस काय, पुन्हा लावता येईल, पण गनीम मात्र मुळापासून उखडून काढलाच पाहिजे.’’
ही आहे भारताची अस्मिता. ती जागी करण्यासाठी कुणीतरी सामर्थ्यवान नेता लागतो, एवढं मात्र आहे.

चपलांग पाहता मोठे महाविद्युल्लतेपरी
वरील वर्णन समर्थांनी आपल्या मारुती स्तोत्रात केले आहे. हनुमंत हा महाबलाढ्य आहे; पण त्याचं अंग अवजड नाही, तर विजेसारखं चपळ आहे.
युरोपच्या इतिहासात नेहमी गोलायथ आणि डेव्हिड यांचं उदाहरण दिलं जातं. गोलायथ हा अत्यंत बलवान होता. आपल्या गदेने त्याने भल्याभल्यांना पाणी पाजलं होतं. डेव्हिड हा अंगाबांध्याने गोलायथपेक्षा निम्मा होता. पण, त्याच्या हातात गोफण होती. डेव्हिडने गोलायथची गदा स्वत:पर्यंत पोचूच दिली नाही. उलट डेव्हिडच्या गोफणीतून सणाणून सुटलेले धोंडे अचूकपणे गोलायथच्या मर्मी बसत होते. अखेर गोलायथ ठार झाला.
बाबराच्या तोफखान्याने राजपुतांच्या अवजड गजदलाचा चक्काचूर केला. पण, शिवछत्रपती आणि बाजीराव यांच्या चपळ घोडदळाने सुलतानांच्या तोफखान्याला निरुपयोगी ठरवलं. शिवछत्रपतींची गनिमी पथकं मोगलांचे तोफखाने सुरू होण्यापूर्वीच त्यांच्यावर तुटून पडून, कापून, मारून, लुटून पसार होत; तर बाजीरावाचं घोडदळ तोफखान्याचे गोळे जिथपर्यंत पोहचत, तेवढं अंतर सोडून त्याच्या पलीकडून सुलतानी फौजांना गराडा घालून बसत असे. बाजीरावाच्या या युक्तीने निजामाचं प्रचंड सैन्य, मोठा तोफखाना दिमतीला असूनही काहीही करू शकलं नाही.
१९६५ साली पाकिस्तानने भारतावर आक्रमण केलं. पाकिस्तानला एफ-८६ सेबरजेट ही त्या वेळची अत्याधुनिक विमानं अमेरिकेने पुरवलेली होती. त्यांच्या जोरावर भारतीय प्रदेश भाजून काढीत दिल्ली जिंकू, अशी खुशीची गाजरं पाकिस्तानचा लष्करशहा जनरल महंमद आयुबखान खात होता. अमेरिकेने पाकला रडार यंत्रणा नि सर्व विमानतळांचा आपापसात संपर्क राखणारी दळणवळण यंत्रणाही दिली होती. या यंत्रणेमुळे पाक हवाईदल अधिकारी केवळ पाकिस्तानी विभागातीलच नव्हे, तर भारताच्या कोणत्याही विभागातील नभांगणाचा वेध घेऊ शकत होते.
आज ‘गुगल अर्थ’मुळे कोणीही, जगाच्या कोणत्याही भागातलं कोणतंही ठिकाण सहजपणे पाहू शकतो. पण, १९६५ साली ही रडार यंत्रणा अद्भुत मानली जात होती. पण त्यात एक दोष होताच. ही रडार यंत्रणा अतिउंचावरील विमानयुद्धासाठी बनवली गेल्यामुळे तिला ४० हजार फुटांखालचं दिसत नसे.
अशा प्रतिकूल परिस्थितीत अवाढव्य सेबरजेटस् आणि भारताची चिमुकली नॅटस् यांचं द्वंद्व सुरू झालं. हे विषम द्वंद्व होतं. अवाढव्य राक्षस अराणि ‘नेटका सडपातळू’ असणारा हनुमंत; अवाढव्य राक्षसासारखा अफजलखान आणि गोटीबंद शरीराचे शिवराय; उंच धिप्पाड गोलायथ आणि पोरगा डेव्हिड यांच्या द्वंद्वाइतकंच हे विषम द्वंद्व होतं आणि अखेर बाजी नॅटस्‌नी मारली! नॅट म्हणजे एक विशिष्ट प्रकारची माशी. अवजड धूड असणार्‍या एफ-८६ सेबरजेटपुढे नॅट खरोखरच माशीसारखं दिसायचं. पण, त्याच्या या लहानपणातच त्याचं सामर्थ्य होतं. पाकिस्तानी रडारना ४० हजार फुटांखालचं दिसत नव्हतं. तर या नॅटनी २० हजार फुटांवरून उड्डाणं करून पाकिस्तानी विमानतळ भाजून काढले. अनेक सेबरजेटस् धावपट्टीवरच खतम केली. आकाशात समोरासमोर लढाई करताना सेबरजेटनी डागलेली साईडविंडर्स क्षेपणास्त्रं नॅट लीलया चुकवू शकत होतं. छोटं असल्यामुळे आकाशात वाटेल तशी वळणं घेणं, वर किंवा खाली हव्या तशा सुळकांड्या मारणं त्यांना सहज शक्य होतं. अवजड सेबरजेटस्‌ना ते जमणं अर्थातच शक्य नव्हतं.
१ सप्टेंबर १९६५ या दिवशी पाकने भारतावर आक्रमण केलं. त्या अगोदरपासून सेबरजेट विमानांचा प्रचंड गवगवा चालू होता. पण, दोनच दिवसांत म्हणजे ३ सप्टेंबर १९६५ रोजी भारताचा स्क्वाड्रन लीडर ट्रेव्हर कीलर यानेे पंजाबमधील छांब भागात समोरासमोरच्या लढाईत आपल्या नॅटमधून पहिलं सेबरजेट पाडलं. आणि त्या क्षणी सेबरजेटची दहशत संपली. भारतातली पोरंसोरंसुद्धा ‘नॅटचं गिर्‍हाईक’ या शब्दांत सेबरजेटची टवाळी उडवू लागली.
– मल्हार कृष्ण गोखले